TIERRA ESPIRITUAL
Locatie: Copusquia - Bolivia - Latijns Amerika
Tierra Espiritual is een theater-, dans- en muziekproject in de gemeenschap van Copusquia in Bolivia waarbij oude inheemse tradities weer een betekenisvolle plek krijgen bij jong en oud. Bolivia kent meer dan 400 windinstrumenten, die op verschillende wijzen worden gebruikt tijdens rituele momenten gerelateerd aan de landbouwkalender. De ouderlingen van Copusquia worden begeleid om oude muziek- en danstradities in een eigentijdse vorm over te brengen op de jeugd. Hierin werken we samen met de scholen en de dorpshoofden.
In de wereld verdwijnen niet alleen de bossen en worden de zeeën leeggevist. De modernisering legt ook heel veel druk op rijke culturele tradities die verleid worden door het gemak van Coca Cola en prefab-artikelen. In het hoogland van Bolivia heerst al sinds eeuwen een sterke druk op de inheemse cultuur en haar uitdrukkingsvormen. De laatste jaren neemt deze culturele erosie sterk toe omdat jonge mensen, op zoek naar werk en materiële rijkdom, naar de stad vertrekken.
Theatre Embassy en AsocYati werken sinds 2007 samen met de gemeenschap in Cupusquia aan het levend houden van de dans-, zang- en muziektradities in de Aymara gemeenschap.
In drie jaar tijd hebben culturele coördinatoren uit tien verschillende dorpen in het Copusquiadal naschoolse dans- en muzieklessen gegeven en verschillende festiviteiten door het jaar heen georganiseerd die gelieerd zijn aan belangrijke momenten op de landbouwkalender. Op deze manier brengen ze een stukje van de rijke tradities en kennis op een alternatieve educatieve manier over op de jonge generaties in deze gemeenschap. Verder kan dit project een inspiratiebron zijn voor de vele andere inheemse gemeenschappen in dit cultureel rijke land. Om dit te bewerkstelligen, werken Theatre Embassy en AsocYati samen met de regering van het departement La Paz en met het Vice-Ministerie van Cultuur.
Roberto en Alejandro Callisaya zijn de Boliviaanse projectinitiators van AscoYati waar Theatre Embassy mee samenwerkt. Zij leiden de activiteiten voorafgaand aan en tijdens het festival Tierra Espiritual in de Boliviaanse regio's. Roberto werkt tevens als Theatre Ambassador vanuit Nederland en zet hier het project op om vervolgens in Copusquia de uitvoering in goede banen te leiden.
Roberto Callisaya over het project:
"Onze instrumenten en muziek gebruiken we niet alleen voor het vermaak. De muziek en de dansen hebben rituele betekenissen en worden ingezet in onze landbouwcyclus om de goden gunstig te stemmen.
De kennis en gebruiken zijn onder druk van de ontwikkelingen en modernisering in een rap tempo aan het verdwijnen. Samen met Theatre Embassy willen we een begin maken met een verandering in deze ontwikkeling van culturele afbraak in Bolivia. Op deze manier willen we kinderen weer in contact brengen met de kracht van hun eigen cultuur, zodat ze de vrijheid krijgen om te kiezen tussen traditie en modern."
Dit jaar heeft in oktober de 3e editie van het festival plaats gevonden waarbij Theatre Embassy opnieuw aanwezig was. Het culturele project Tierra Espiritual heeft nu zichbaar veranderingen in levens van de mensen in Copusquia teweeggebracht. De deelnemers van de 8 gemeenschappen zijn gegroeid in de waardering van hun dansen en muziek. Ook was er voor het eerst een vrouwenmuziekgroep aanwezig in de programmering van het festival. In de autochtone traditie van Bolivia is het niet toegestaan dat vrouwen instrumenten bespelen. De cultureel coördinators van de 8 gemeenschappen realiseerde zich dat het goed en belangrijk kan zijn als vrouwen mee gaan delen in het dragen van de muziekkennis. Meisjes en jongens hebben op de 8 scholen al muziekles. De verandering begint van onderaf.
Dit jaar heeft Theatre Ambassador en kostuumontwerper Tania Vranic als extra activiteit workshops op het festival gegeven. Op die manier heeft Theatre Embassy bijgedragen aan de professionalisering en kennisverbreding van de inheemse bevolking in het kostuums maken, met als doel dat zij komend jaren commercieler kunnen produceren. Onze artistiek leider, Berith Danse, vertelt op haar Blog haar ervaringen van dit jaar.
Uit blog van Berith:
"Op de lokale school nam de Ecuatoriaanse Humor y Vida met theater het voortouw. Met hun clowns werk en kennis van de pedagogiek in het werken met indiaanse kinderen kregen ze in een week tijd de voetjes van de vloer en speelden hele timide kinderen mee in een circusimprovisatie voorstelling. Ik kon mijn ogen niet geloven en tranen gleden over mijn wangen van geluk . Kinderen die hard mee werken op het land waren even kind en speelde mee als tijger, acrobaat, clown en danseres. Ouders hadden hun kroost nog niet zo blij gezien met een rode neus en 3 strepen schmink op hun wangen.
De dansen van het festival zelf waren heel bijzonder. Dit jaar opgedragen aan de oogst, veroorzaakte ze een ware regenval en een mistwolk waardoor alles in een mystiek gehuld werd. Chipo kwam met twee levensechte condors op de schouders aangedanst. Chipuspuro had een dans met vrouwen die geblinddoekt waren en kleine heupbewegingen maakten. Surani danste een nachtdans en Quisani een dans met paraplu's die geïntegreerd waren geraakt in een oude inheemse dans over regen.
Wat me nu het meest opviel was dat de mensen die je zag op het festival opener waren dan de eerste jaren dat we hier werkten. En dat menigeen zonder moeilijkheid een interview weggaf aan de radio of tv!"
Komende jaren zal de aanwezigheid van Theatre Embassy in het project Tierra Espiritual steeds kleiner worden en zullen steeds meer werkzaamheden zelfstandig door de culturele coordinatoren en hun medewerkers worden overgenomen. Theatre Embassy wil nog graag bijdragen aan de ontwikkelingen op artistiek gebied, zodat het festival op een nog hoger cultureel niveau kan komen. Zo levert zij dit jaar een 5-tal naaimachines en een groot aantal weefgetouwen voor de productie van de kostuums. Met al een paar weefgetouwen kan een hele gemeenschap een jaar aan het werk en voor het volgende festival nieuwe traditionele kostuums maken. Om deze weefgetouwen naar Bolivia te sturen, heeft Theatre Embassy voor 2011 geld nodig en daarom is op het C.A.S.H. Gala op 28 november en tijdens een benefiet op 27 november geld ingezameld voor dit project.
Theatermaker en studente aan de HKU Sara ter Beeke heeft als stagiaire Tierra Espiritual in 2008 bezocht en onderzoek gedaan naar de toegevoegde waarde van theater in onderontwikkelde landen als Bolivia. Lees haar Blog
Foto's Berith Danse & Andrea Montenegro
