MURAI - THE RIGHT TO PERFORM
Locatie: Tamil Nadu - India - Azie
In 2010 starten we met de Paramparai Foundation, opgericht door Saskia Kersenboom, een tweede samenwerkingsverband in het immense India. Het project 'Murai - the right to perform' richt zich op onderzoek naar en ontwikkeling van muziek en dans van de leden van de gemeenschap van Melakkarar die binnen de Hindu tempels van Tamil Nadu tempeldansen uitvoeren.
Zuid India is bekend om heel veel redenen: de tropische natuur, de tempels, de prachtige zijden saris, het heerlijke eten en vooral de klassieke muziek en dans. Bijna overal in de wereld roept het beeld van de dansende god Shiva Nataraja herkenning op: "O ja, heel diep en spiritueel is die Indiase dans". Weinigen weten dat achter dit imago veel leed schuil gaat van danseressen die eeuwenlang in tempels en koningshoven dansten maar in 1947 na een lange ‘moreel en politiek correcte' strijd naar de straat verbannen werden door de Devadasi Act. Deze wetgeving verbood het rituele huwelijk van devadasis , zoals deze danseressen genoemd werden, en ook hun rituele werk in de tempel.
Hun dans, echter, nu het trotse export product wereldwijd onder de naam Bharata Natyam werd bij gebrek aan werk (MURAI) aan hun gelederen onttrokken door anderen, en in een gekuiste vorm in scholen en academies geinstitutionaliseerd.
Wie zijn die ‘anderen' en ‘waar zijn de devadasis' ? Dat zijn twee vragen die het MURAI project eerst naar de metropolen New Delhi en Chennai voeren, en daarna naar het diepe zuiden van Tamilnadu. In de grote steden treffen we de ‘ander' aan die de dans een nieuwe vorm en betekenis heeft gegeven. Herinneringen aan dit verleden zeuren als een aanhoudende pijn. Bijzonder is dat op dit moment een ‘tweede golf' van reconstructie van Devadasi Erfgoed de Pers haalt: door experimenten, boeken en ‘authentieke choreografieen' door de gegoede bovenlaag van de maatschappij; ....heel opvallend, vaak ver weg van de oorspronkelijke dragers. In het diepe zuiden treffen we nog altijd de collegas aan van de danseressen: de tempelmusici die spelen op de nagasvara ‘klank van de slang'. In hun dagelijks en processie repertoire brengen zij nog steeds devadasi danscomposities ten gehore. In hun lijfelijke afwezigheid, zijn de danseressen dus toch nog altijd aanwezig in de muziek.
Voor Theatre Embassy is dit project erg bijzonder omdat het in eerste instantie via een zeer oude dansvorm de sensualiteit laat zien van de vrouw zoals die bedoeld is en daarmee een tegenhanger kan vormen tegen de sterk commercieel en exotisch geëtaleerde seksualiteit (niet alleen Tantra-sex maar ook prostitutie en vrouwenhandel). Murai kan als boegbeeld dienen om de betekenis van erotiek op de culturele manier in beeld en performance te brengen. Op deze wijze wordt een belangrijk gender gerelateerd onderwerp via een cultureel project verder uitgewerkt.
Bovendien is Saskia Kersenboom een erkende wetenschapper die naast het onderzoeken van dit fenomeen als linguïst en als danseres, ook erover zal publiceren en goed zal documenteren. De werkwijze van Saskia Kersenboom en de Pamparai foundation, kan als lering dienen voor andere folklore of traditionele theaterprojecten dit jaar en in de toekomst. Vanaf januari gaat zij werken met musici die al twaalf generaties in de tempel van Tiruvarur spelen en de plaatselijke dans choreograaf. Hij stamt nog uit een devadasi familie en met hem proberen we om deze muziek opnieuw lijfeke vorm te geven. Deze samenwerking komt uitsluitend ten goede aan de artiesten zelf, nu en hopelijk ook in de toekomst als kandidaat voor een UNESCO nominatie als Intangible Cultural Heritage
Saskia Kersenboom houdt zowel in het Nederlands en Engels een blog bij over haar ervaringen binnen het Murai project.
Op de foto: een Bharata Natyam danseres
